web analytics

Zwerven in het Pauperparadijs (en slapen in een Stroberg)

De ‘Koloniën van Weldadigheid’ – beter bekend als het Pauperparadijs – werden tweehonderd jaar geleden opgezet om armen en ‘antisocialen’ klaar te stomen voor een beter leven – een enorm sociaal experiment dat nogal omstreden was. Zwerven door deze dorpen – inmiddels Unesco Werelderfgoed – is een interessant maar bevreemdend avontuur. Zeker als je een paar dagen rondstruinen en -fietsen in het Drentse Veenhuizen, Fredriksoord en Wilhelminaoord combineert met slapen in een Stroberg. En met een bezoek aan verbijsterend mooie openluchtvoorstelling ‘Het Pauperparadijs’.

Masai Tanzania

De straten zijn recht, op de gevels van de dienstwoningen zie je vooral belerende teksten als ‘Werken is Leven’, ‘Controle’, ‘Helpt Elkander’ en ‘Plichtgevoel’.

Er is veel erfgoed over van Veenhuizen, maar ook weer niet. Van de drie gestichten waar de paupers woonden staat er alleen nog het tweede, dat nu dienstdoet als een gevangenis. Plus wat het vierde gesticht wordt genoemd, de begraafplaats, die net als de rest van Veenhuizen keurig rationeel is onderverdeeld in vier velden. Er is een veld met dure grafstenen voor de notabelen, en een veld waar tienduizend mensen zonder steen begraven werden, omdat ze zich te veel schaamden om hun naam op een steen bij deze onvrije kolonie te krijgen. In Veenhuizen woonden vooral landlopers en wezen, het was een ‘onvrije kolonie’, waar de bewoners werden onderworpen aan een keihard bestaan.

Verhalen uit het pauperparadijs

Het is dan ook niet alleen het bekijken wat Veenhuizen zo de moeite maakt, maar de juist verhalen erachter. De Koloniën van Weldadigheid kende ik vooral van het boek van Suzanne Janssen. Ik las het een aantal jaren geleden heb gelezen en dit toen nog onbekende verhaal maakte veel indruk op me. Bezoek ook zeker het Gevangenismuseum in Veenhuizen om de sfeer van vroeger te ervaren.

Kolonien van Weldadigheid

Slapen in een Stroberg

Mijn avontuurlijk onderkomen in Veenhuizen was de Stroberg, die op het landgoed van een boerderij staat. Het is een van tijdelijke ‘avontuurlijke hotelkamers’ die her en der in Veenhuizen willekeurig zijn neergezet ter ere van het 200 jarig bestaan. De bijzondere kamers zijn gemaakt door architecten en kunstenaars, waarbij ze werden geïnspireerd door het landschap. De stroberg zag er avontuurlijk uit, vandaar dat ik hiervoor koos. Eten doe ik bij Bitter en Zoet, ook een tekst uit het ‘koloniaal verleden’. Er ligt hier ook een mooi hotel.

Openluchttehater ‘Het Pauperparadijs’: vijf sterren

De fantastische mooie, ontroerende en aangrijpende theatershow Het Pauperparadijs (al eerder uitgevoerd in Amsterdam, in 2023 nog tot 26 augustus op de binnenplaats van het Gevangenismuseum) vertelt het dramatische verhaal van de mensen die hier hebben gewoond: paupers zoals landlopers en wezen, hoe ze geen zeggenschap hielden en haast niet meer weg kwamen van dit oord. Het show laat je niet alleen nadenken over de armoede en van vroeger, maar ook van nu. Mocht je te laat zijn voor een ticket: het is vast niet het laatste jaar dat deze wordt opgevoerd.

Proefkolonie Fredriksoord

Vanuit Veenhuizen fiets je makkelijk door mooie Drentse dorpen naar de andere twee koloniën, Frederiksoord en Wilhelminaoord. Hier is het ooit begonnen, met de Proefkolonie. Arme families werden hier naartoe gebracht om ze ‘op te voeden’ tot een beter leven. Ook hier vind je prachtige huizen, een oud koloniekerkje en wat oude huizen waar gezinnen en personeel woonde.

Ga zeker ook naar het museum de Proefkolonie, het is een echte experience. Je ervaart hoe het is om in de arme Jordaan te wonen in die tijd, en leert begrijpen waarom het aantrekkelijk was om te verhuizen naar Drenthe.

Meer informatie vind je hier.

Dit artikel is volledig onafhankelijk geschreven door Brigitte Ars

Recente berichten